Tehlikesiz Atık Geri Dönüşümü
Tehlikesiz Atık Geri Dönüşümü
Tehlikesiz Atık Nedir?
Tehlikesiz atıklar; insan sağlığına ve çevreye zarar verme riski bulunmayan, tehlikeli atık sınıfına girmeyen atıklardır. Bu atıklar çoğunlukla kullanım dışı kalan, son kullanma tarihi dolmuş ya da üretim fazlası malzemelerden oluşur. Tehlikesiz atıkların geri dönüştürülmesi, hem çevresel sürdürülebilirlik hem de ekonomik verimlilik açısından büyük önem taşır.
Kullanılmayan tehlikesiz atıkların uygun geri dönüşüm yöntemleriyle yeniden üretim süreçlerine kazandırılması; ham madde ihtiyacını azaltır, enerji tasarrufu sağlar ve doğal kaynakların korunmasına katkı sunar.
Tehlikesiz Atık Geri Kazanımının Önemi
Tehlikesiz atık geri kazanımı sayesinde:
• Ham madde kullanımı azaltılır,
• Enerji tasarrufu sağlanır,
• Doğal dengenin bozulması önlenir,
• Atıkların çevreyi kirletmesi engellenir,
• Nihai bertarafa giden atık miktarı düşürülür.
Artan nüfus ve tüketim alışkanlıkları dikkate alındığında, geri dönüşüm uygulamaları çevre yönetiminin temel unsurlarından biri haline gelmiştir.
Tehlikesiz Atık Oluşturan Sektörler
Boya, kimya, kozmetik, petrol, gıda ve tarım, tekstil ve ham maddeleri, deri ve deri ürünleri, enerji, ambalaj, demir-çelik, metal, maden, otomotiv, ilaç ve eczacılık gibi birçok sektörde yüksek miktarlarda tehlikesiz atık oluşmaktadır. Bu nedenle, atık üreticilerinin mevzuat kapsamında belirli sorumlulukları bulunmaktadır.
Atık Üreticilerinin Sorumlulukları
Tehlikesiz atık üreticileri;
• Atık oluşumunu en aza indirecek önlemleri almak,
• Tehlikesiz atıkların geri kazanımına yönelik üç yıllık atık yönetim planı hazırlamak,
• Hazırlanan planı ilgili Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne sunmak ve uygulamak,
• Atıkları mevzuata uygun şekilde geçici olarak depolamakla yükümlüdür.
Tehlikesiz Atıkların Depolanması
Tehlikesiz atıklar;
• Tesis sınırları içinde veya belirlenmiş sanayi alanlarında,
• Sızdırmaz ve emniyetli konteynerlerde,
• Birbirleriyle karıştırılmadan,
• Tehlikeli atıklardan ayrı şekilde,
• Üzerinde “tehlikesiz atık” ibaresi ve atık kodu bulunacak biçimde
geçici olarak depolanmalıdır.
Taşıma ve Geri Kazanım Süreci
Tehlikesiz atıklar, çevre izin ve lisansına sahip geri kazanım tesislerine gönderilmelidir. Atıkların dökülmesi veya çevre kirliliğine yol açabilecek durumlarda, ilgili idareye derhal bilgi verilmesi ve atığın türüne bağlı olarak en geç bir ay içinde ortamın eski haline getirilmesi esastır.
Tehlikesiz atıkların geri kazandırılması; ekonomiye katkı sağlamak ve çevresel etkileri azaltmak açısından öncelikli bir uygulamadır.
Plastik Atıkların Geri Dönüşümü
Plastik atıklar (plastik bidonlar, PE içerikli atıklar vb.) uygun şekilde ayrıştırılır. Ayrıştırılan plastikler kırma işleminden geçirilerek granül üretiminde kullanılmak üzere plastik çapak haline getirilir ve yeniden ham madde olarak değerlendirilir.
Metal Atıkların Geri Dönüşümü
Metal hurdalar; parçalama, kesme veya boyut küçültme işlemleriyle yoğunluğu ve kalitesi artırılarak ham madde niteliğine getirilir. Arındırılan metal atıklar, metal sektöründe yeniden kullanılmak üzere hazır hale getirilir.
Mevzuat Dayanağı
Tehlikesiz atık geri dönüşüm faaliyetleri aşağıdaki mevzuatlar doğrultusunda yürütülür:
• Atık Yönetiminin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik
• Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik
• Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri Kazanımı Tebliği
Bu mevzuatlar kapsamında;
• Tehlikesiz ve inert atıkların çevresel etkilerinin azaltılması,
• Atık miktarının düşürülmesi,
• Geçici depolamanın kontrol altına alınması,
• Geri kazanım tesislerinin çevreyle uyumlu şekilde işletilmesi amaçlanır.
Toplama, Ayırma ve Sevk Süreci
Tehlikesiz atıklar, oluştuğu noktalardan konteyner sistemi veya yerinde alım yöntemiyle toplanır. Lisanslı toplama-ayırma tesislerine getirilen atıklar, türlerine göre ayrıştırılır, preslenir ve geri dönüşüm tesislerine sevk edilir.
Hurda Metal İşleme ve Geri Kazanım
Hurda metal nitelikli atıklar, mevzuatta belirtilen R4 – Metallerin ve metal bileşiklerinin geri kazanımı yöntemi kapsamında işlenir. Bu atıklar; sanayi tesislerinden, söküm faaliyetlerinden veya doğrudan atık üreticilerinden temin edilir.
Hurda metal atıklara örnek olarak:
• Ömrünü tamamlamış sanayi tesislerinden çıkan metal aksamlar,
• İmalat kırpıntıları ve sac parçaları,
• İnşaat kaynaklı metal atıklar,
• Hatalı veya piyasaya sunulmamış metal ürünler,
• Hurda bakır, pirinç, krom, alüminyum ve sanayi makineleri verilebilir.
Metal Olmayan Tehlikesiz Atıklar
Metal dışı tehlikesiz atıklar arasında:
• Plastik atıklar,
• Kağıt ve karton,
• Kablo ve PVC,
• Ahşap ve plastik paletler
yer alır. Bu atıklar; kesim, presleme ve paketleme gibi fiziki işlemlerden geçirilerek geri dönüşüm tesislerine gönderilir.
Sürdürülebilir Bir Çevre İçin
Tehlikesiz atıkların geri dönüşümü; çevrenin korunması, doğal kaynakların verimli kullanılması ve döngüsel ekonominin desteklenmesi açısından vazgeçilmezdir. Doğru atık yönetimi uygulamaları sayesinde hem çevresel hem de ekonomik kazanım sağlanır.